Wat is de aantrekkingskracht van gamen?

Waar traditionele media als film en radio volledig geëvolueerd lijken te zijn, is de gamewereld net uit de kinderschoenen. Wat stimuleert mensen eigenlijk om urenlang naar een scherm te staren en op knopjes te drukken?

Op 20 december maakte IGN bekend welk spel de titel Game of the Year 2017 mag dragen. Een evenement dat te vergelijken is met de Oscars. Game developers van over de hele wereld komen gezamenlijk met de fans naar de uitreiking, er is een orkest dat muziek uit de meest populaire spellen speelt en er is een professionele presentatie op een enorm podium.

De awardshow benadrukt de populariteit van videogames. Ook in Nederland wordt er steeds meer gespeeld. Gamen behoort niet langer aan fanatieke pubers die met een zak chips op hun kamer zitten te schelden tegen een scherm, maar staat open voor iedereen. Volgens de laatste telling in 2009 speelden al zo’n 9,3 miljoen Nederlanders wel eens een spel, waarvan 16 procent met regelmaat. Of die cijfers sinds dien gegroeid zijn is onbekend, maar onderzoek wijst wel uit dat we langer zijn gaan gamen.

gamen

Zelf ervaren

Het hoge gras snijdt in je gezicht terwijl je langzaam naar voren kruipt en je hand de greep om de speer versterkt. De zware muskus lucht dringt je neusgaten binnen. Je haalt zacht maar diep adem, bijt even op je onderlip en springt dan met een schreeuw tevoorschijn. De mammoet laat een verschrikte kreet horen en begint woest om zich heen te slaan. Voor je het weet, wordt je geraakt door de gespierde slurf en vlieg je meters door de lucht. Dan wordt het scherm zwart.

Gamer Nick Brouwer begrijpt de stijgende populariteit wel. Zelf begon hij met gamen om even aan de dagelijkse hectiek te ontsnappen. Zo kwam hij in aanraking met hele andere werelden, waar hij zelf de baas is en keuzes maakt die hij in het dagelijkse leven niet tegen komt. Zijn voorkeur gaat dan ook uit naar Sandbox Games, open werelden die de speler op eigen initiatief kan ontdekken. “Je maakt je eigen poppetje en jouw keuzes bepalen wat je ziet. Natuurlijk zijn dit wel keuzes die van te voren zijn vastgelegd door de schrijvers, maar jij bepaalt wat je poppetje doet. Jij kan kiezen om de held, slechterik of iets daartussenin te zijn.” Toch is ook het verhaal voor hem erg belangrijk. “Ik hou van verhalen. Er zijn zoveel werelden waar ik eens in rond zou willen lopen. Dat is het mooie van gamen. Je zit er in. Je hoort alles, ziet alles, je hebt de muziek erbij en met een goed verhaal is het dan echt een epische ervaring. Als je film kijkt of een boek leest, kun je niets meer veranderen. Bij een spel kan je vaak enigszins bepalen wat er gebeurt.”

Dat de voorkeur van Brouwer, net als die van vele andere gamers, uitgaat naar een goed verhaallijn is volgens hoogleraar multimedia Greg Perrault logisch. Zo vertelt hij aan de Huffington Post dat de interactie van het gamen moeilijkere thema’s toegankelijk maakt. Zo kiest men bij Bioshock Infinite, wat in eerste instantie een simpel schietspel lijkt, voor een verhaallijn waarin de snaartheorie een grote rol speelt. Terwijl kwantumfysica een zeer moeilijk onderwerp is om uit te leggen in films of boeken, begrijpt de gamer gelijk wat er gebeurt. Deze ervaart het namelijk zelf en maakt er daardoor onderdeel van uit. Zo kan de informatie in kleine brokjes worden aangeboden, waardoor deze gemakkelijker te verteren is.

Belonen

Je ligt weer in het hoge gras, met je hand stevig om de speer. Dit keer spring je niet op met een schreeuw, maar kruip je dichter en dichter naar de mammoet toe. Vanuit je verstopplaats prik je hem een paar keer in zijn buik. Als hij zijn hoofd verbaast omdraait, steek je de speer door zijn ogen. Je springt nog net op tijd aan de kant voordat het grote beest door zijn poten zakt. Als hij dood voor je op de grond ligt klinkt er een luid tromgeroffel. Op het scherm staat nu de tekst superjager en er verschijnt een trofee in de linkerbovenhoek. Iedereen in jouw gamingnetwerk weet dat jij zojuist de mammoet hebt verslagen.

gamen
Scene uit Far Cry Primal, een spel van Ubisoft.

Veel games werken met trofeeën of prestaties, waardoor de speler zich beloond voelt als er een uitdaging wordt behaald. Als de balans van deze beloningen en uitdagingen precies goed is, dan wordt de speler gestimuleerd om meer te gamen. Er ontstaat dan namelijk een chemische reactie in de hersenen, waarbij de stof dopamine vrijkomt. Dit hormoon, wat niet voor niets het geluksstofje wordt genoemd, zorgt voor een gevoel van blijdschap en genot. Omdat dit als euforisch wordt ervaren, gaan de hersenen vaak opzoek naar manieren om dat gevoel nogmaals te beleven. Dat resulteert in meer en langer gamen.

Amerikaanse gamer Kayla Farley is een echte trophiehunter. Zij is dan ook van mening dat het behalen van trophies een meerwaarde kan zijn in de opvoeding van kinderen. “Het is fijn om te zien dat de tijd en energie die je ergens in stopt ook beloond worden. Het is een positieve bekrachtiging voor je inzet. Dat is mooi want het toont kinderen aan dat als je iets afrond, dat je daarvoor beloont wordt.” In de juiste context kan men dus beloond worden voor het goede gedrag, terwijl het ongewenste gedrag wordt afgestraft. Dat wordt ook wel behavior design genoemd. Games kunnen hier in vele vormen voor worden ingezet. Een voorbeeld is het overheidsspel Participatia. Maar games helpen tegenwoordig niet alleen bij de opvoeding van kinderen, of bij het bewustmaken van volwassenen, maar ook in de zorg voor ouderen. Zo brengt een game van Actiz de wensen van ouderen in kaart. Daar kan vervolgens door de familie en verzorgers op worden gereageerd. Dit soort games, serious gaming genoemd, nemen dan ook een steeds prominentere rol in de samenleving in.

Er zit echter ook een nadeel aan. In uitzonderlijke gevallen kan de dopamine die vrijkomt voor een verslaving zorgen. De hersenen hebben namelijk steeds meer stimulatie nodig voor de stof opnieuw vrijkomt. Voor de meesten verliest de game na een bepaalde tijd spelen, als de beloningen niet goed zijn afgesteld, echter zijn magie. Hierdoor worden game developers gedwongen om steeds weer te blijven innoveren, nieuwe uitdagingen toe te voegen en met verrassende elementen te komen.

Community

Niet alleen de games, maar ook de platformen richten zich op trophies(Playstation) en achievements (Xbox). Zo kunnen Playstation 4spelers op verschillende locaties zien welke beloningen ze zelf behaald hebben, maar ze kunnen deze ook nog eens vergelijken met andere spelers. Dat wordt niet beperkt tot de spelers in hun netwerk. De gamers kunnen zich vergelijken met iedereen die hetzelfde spel speelt. Dit roept bij sommige spelers een sterke competitiedrang op doordat het lichaam testosteron aanmaakt. Dat heeft overigens wel een voordeel; je wordt er niet alleen scherper door, maar ook het risico op hart- en vaatziekten neemt af.

Gamen
Een trophievergelijking tussen twee gamers.

Games als World of Warcraft en Destiny maken handig gebruik van dit oerinstinct en zetten het in om een sterke community te bouwen. Zo moeten spelers samenwerken om een gezamenlijke vijand te verslaan, of zijn ze onderdeel van een team dat tegen een ander team vecht. Zo draait het bij gamer Karel van de Luijtgaarden puur om de mensen waarmee hij zijn speelervaring deelt. “Ik speel Destiny om de community. Het spel zelf is bergafwaarts aan het gaan. De competitie is niet meer wat het was maar dat is niet erg. Het spel is namelijk een echte vriendenmaker. Ik speel veel met dezelfde mensen, maar kom ook zo weer met anderen in contact. Dat komt door de mogelijkheden binnen het spel.”

Het spelen van dergelijke games zorgt dus niet voor een isolement, maar verhoogt juist het sociale contact. Dat komt omdat mensen uit alle lagen van de bevolking en uit alle delen van de wereld gamen. Al deze mensen delen hun liefde voor het spel, ongeacht hun afkomst, geslacht, leeftijd etc. Zo kan een twintigjarige Afrikaanse timmerman uren tijd doorbrengen met een vijftigjarige Russische bankier zonder dat iemand daarvan opkijkt. Dat is in het gewone leven haast ondenkbaar.

De kleine dood?

De grootste bedreiging voor deze community komt vanuit een onverwachte hoek; de game developers zelf. Velen van hen experimenteren met nieuwe verdienmodellen zoals microtransacties, in-game aankopen. Spelers kunnen daarbij voor een zacht prijsje bijvoorbeeld een lootbox kopen, die vol zit met voorwerpen, grondstoffen en/of krachten die nodig zijn om hoger op te komen in het spel.

Het verdienmodel wordt al succesvol toegepast binnen apps op tablets en mobieltjes, maar is nog nieuw binnen de gamewereld. Het stuit veel spelers dan ook tegen de borst. Niet alleen omdat ze in eerste instantie gemiddeld zo’n zestig euro voor een spel neertellen, maar vooral omdat deze games betalende spelers een voorkeursbehandeling lijken te geven. Gamers maken dan ook al gebruik van termen als pay-to-win, om spelers aan te duiden die hun status ‘gekocht’ hebben. Het ontneemt veel competitiegedreven gamers hun speelgenot. Zodra de competitie bewust wordt beïnvloed, neemt het strijdelement ernstig af. En daar gaat het juist om bij het gamen.

Toch zullen weinig reguliere spelers onder druk van de microtransacties het speelveld verlaten. Hoogleraar micro-economie Adriaan Soetevent van de Rijksuniversiteit Groningen vertrouwd dat nieuwe verdienmodellen juist deuren naar andere mogelijkheden opent “Het gaat hier om een nieuwe markt die nog in ontwikkeling is. Daarom worden er door ontwikkelaars verschillende verdienmodellen uitgeprobeerd. De een valt beter bij de consumenten dan de andere en daar zal de ontwikkelaar rekening mee houden.”

In de toekomst worden volgens Soetevent mogelijk games met microtransacties en games zonder microtransacties aangeboden, waar de ontwikkelaar en de gamer beiden bewust een keuze maken. Een speler die voor microtransacties kiest, krijgt tegen een kleine betaling iets extra’s, de developer verdient meer en kan vervolgens nog betere games maken. Een game zonder dit verdienmodel kan daarentegen meer vragen voor de aanschaf. De kans is groot dat er een tweedeling komt. Een competitie voor betalende spelers en een competitie voor niet-betalende spelers. Het wedstrijdgevoel en de onderlinge verbintenis zullen daardoor intact blijven.

Een met het karakter

Je hebt het hoge gras verruilt voor tapijttegels, maar je hand ligt nog altijd strak om de speer. Het gefluit van de vogels heeft plaatsgemaakt voor het getetter van mensen. In plaats van de mammoetogen wordt je nu nagestaard door tientallen mensen. Sommigen van hen roepen je na. “Wenja!” Je steekt je speer omhoog in een groet. Dan sluit je aan in de rij om de nieuwste Far Cry te mogen spelen.

Voor sommige gamers gaat die verbintenis verder dan het samen spelen of eens een keer een drankje te doen. Zo zijn er steeds meer gamers die met behulp van kostuums, protheses (indien nodig), accessoires en make-up in de huid van hun favoriete karakter kruipen. Naast het kostuum probeert men namelijk ook de karaktereigenschappen zo goed mogelijk na te doen, waardoor ze echt op het personage gaan lijken. Een kunstvorm die ook wel cosplay wordt genoemd. Er zijn jaarlijks zo’n twintig speciale events voor cosplayers in Nederland, maar de fans zijn ook vaak te vinden op bijeenkomsten zoals Dutch Comic Con.

Eén van de meest bekende en populaire cosplayers is acteur en stuntman Ben Schamma, ook wel bekend als Maul Cosplay. Hij is vooral bekend van zijn personificatie als Geralt of Rivia van het spel The Witcher, maar hij neemt daarnaast nog vele andere rollen aan. “Ik begon met cosplay door mijn zusje. Ze ging in kostuum naar een Star Warsconventie, maar de persoon waarmee ze zou gaan zei op het laatste moment af. Ik besloot toen om me te verkleden en mee te gaan.” Op de conventie kreeg Schamma de smaak goed te pakken. Hij besloot daarop meerdere karakters te gaan verkennen en kwam zo onder andere uit bij The Witcher. “Ik ging voor Geralt omdat hij een badass-looking guy is met een geweldige outfit!”

 

Ben Schamma as Geralt of Rivia

Uit onderzoek van Robin Rosenberg en Andrea Letamendi blijkt dat veel cosplayers zich verkleden omdat ze dit in eerste plaats leuk vinden om te doen en op de tweede plaats om een uiting te geven aan het karakter wat ze leuk vinden. Ook speelt psychologie een rol. Fans kunnen zich namelijk helemaal verdiepen in een karakter waar zij tegenop kijken en zo de persoon die zij zelf willen zijn of worden dichter benaderen. Zij vinden de waardering van anderen daarom erg belangrijk. Zij geven dan ook veel geld uit aan hun ‘hobby’. De gemiddelde kosten van een cosplaykostuum liggen rond de tweehonderd euro.

Door het vele aanbod van evenementen komen veel spelers elkaar steeds weer tegen. Daaruit groeien groepen die buiten de evenementen ook wel bij elkaar komen om scenes uit hun favoriete film, boek of game na te bootsen. Dit wordt ook wel LARP’en genoemd, Life Action Role Playing. In de gamewereld maken veel van die groepen fanfilmpjes om hun favoriete games in een goed daglicht te zetten en de draak te steken met games waar ze niet van houden. Daarbij worden kosten nog moeite gespaard. Naast de dure kostuums wordt er namelijk ook nog geld uitgeven aan semiprofessionele apparatuur en software. Hierdoor lopen de kosten al snel op tot zo’n tienduizend euro, soms zelfs meer.

Het bedrag voor deze filmpjes komt grotendeels via crowdfunding, waar alle fans van het idee gezamenlijk het bedrag in kunnen leggen zodat men tot uitvoer over kan gaan. Veel makers, zoals Freakin Rad, hebben daarnaast ook een eigen website en verkopen in sommige gevallen zelfs eigen merchandise. Hierdoor krijgen ze een bepaalde status en hun eigen fans binnen het fandom. Naast de binding die deze makers dus met elkaar hebben, verbinden zij ook nog eens de fans en kijkers onderling. Zo ontstaat een hechte community van zeer diverse mensen, die onverwacht toch bij elkaar passen. Zo zijn er fotografen die er hun dagelijks beroep van maken om cosplayers te fotograferen, zijn er costumiers die alles op maat kunnen maken en IT-liefhebbers die geweldige special effects kunnen creëren. Er zijn maar weinig situaties waarin zoveel diverse mensen samen komen om van een gezamenlijke hobby te kunnen genieten.

Game over?

Gamen, iedereen kan het en iedereen is welkom. Je bent niet langer gebonden aan de regels van films en boeken, waar je rol als toeschouwer te verwaarlozen valt. Nee. Je kan direct deel uitmaken van de actie, het avontuur, de ontdekking. De beleving is zo intens dat zelfs je lichaam erop reageert. Als je een goede game speelt, gieren de hormonen letterlijk door je lijf. En daarin ben je niet alleen. Achter je staat een legioen aan andere gamers, die hetzelfde genot ervaren. Samen maken jullie een deel uit van een groter geheel. Je bent niet alleen zomaar ergens goed in, maar je hoort ook nog eens ergens bij. Dat is de aantrekkingskracht van gamen.

De laatste vijand is verslagen. Er klinkt luid gejuich en het vuurwerk schiet door de lucht. Je strekt je rug en verwisselt dan de lendendoek voor een uniform uit de Franse revolutie. Het is nog lang niet gedaan.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s