Wat is de aantrekkingskracht van gamen?

Wie kent het beeld niet? Een tiener die met een headset op zijn of haar hoofd driftig naar de televisie schreeuwt, of basisschoolkinderen die al starend op hun mobieltje achteloos de straat oversteken om een Pokémon te vangen. Gamen is populairder dan ooit, maar wat motiveert mensen om urenlang een poppetje op een scherm te besturen?

Op 20 december 2017 maakte IGN bekend welk spel de titel Game of the Year 2017 mag dragen. Een evenement dat te vergelijken is met de Oscars. Game developers van over de hele wereld komen gezamenlijk met de fans naar de uitreiking, er is een orkest dat muziek uit de meest populaire spellen speelt en er is een professionele presentatie op een enorm podium.

Ook Nederland blijft niet achter. Zo werd in september van hetzelfde jaar voor het eerst een Gouden Kalf (beste interactive) uitgereikt aan een game (Horizon Zero Dawn) die ook een maand later bij de Dutch Game Awards volop in de prijzen viel.

Groeiende populariteit

De awardshows benadrukken de populariteit van videogames. Gamen is niet meer alleen voor fanatieke pubers die met een zak chips op hun kamer zitten te schelden tegen een scherm, maar voor iedereen. Het is dan ook niet vreemd dat onderzoek van Newzoo laat zien dat er steeds meer geld wordt verdiend aan gamen en dat steeds meer Nederlanders regelmatig een videospel spelen. We staan op plaats 22 van de wereldranglijst. Wat opvallend is, is dat 70 procent van de Nederlandse gamers mannelijk is, terwijl dat aantal wereldwijd gemiddeld op 54 procent ligt.

 

tool

Zelf ervaren

Het hoge gras snijdt in je gezicht terwijl je langzaam naar voren kruipt en je hand de greep om de speer versterkt. De zware muskuslucht dringt je neusgaten binnen. Je haalt zacht maar diep adem, bijt even op je onderlip en springt dan met een schreeuw tevoorschijn. De mammoet laat een verschrikte kreet horen en begint woest met zijn poten te stampen. Voor je het weet, word je geraakt door de gespierde slurf en vlieg je meters door de lucht. Dan wordt het scherm zwart.

 

gamen
Frame uit Far Cry Primal, een spel van Ubisoft.

Gamer Nick Brouwer begrijpt de stijgende populariteit wel. Zelf begon hij met gamen om even aan de dagelijkse hectiek te ontsnappen. Zo kwam hij in aanraking met hele andere werelden, waarin hij zelf de baas is en keuzes maakt die hij in het dagelijkse leven niet tegenkomt. Zijn voorkeur gaat dan ook uit naar Sandbox Games, open werelden die de speler op eigen initiatief kan ontdekken. “Je maakt je eigen poppetje en jouw keuzes bepalen vervolgens wat je ziet. Natuurlijk zijn dit wel keuzes die van te voren zijn vastgelegd door de schrijvers, maar jij bepaalt wat jouw poppetje doet. Jij kan kiezen om de held, slechterik of iets daartussenin te zijn.” Toch is ook het verhaal voor hem erg belangrijk. “Ik hou van verhalen. Er zijn zoveel werelden waar ik eens in rond zou willen lopen. Dat is het mooie van gamen. Je zit er in. Je hoort alles, ziet alles, je hebt er de bijpassende muziek bij en met een goed verhaal is het dan echt een epische ervaring. Als je een film kijkt of een boek leest, kun je niets meer veranderen. Bij een spel kan je vaak enigszins bepalen wat er gebeurt.”

Dat de voorkeur van veel gamers naar een goed verhaallijn uitgaat, is volgens hoogleraar multimedia Greg Perrault logisch. Zo vertelt hij aan de Huffington Post dat de interactie van het gamen moeilijke thema’s toegankelijk maakt. Een voorbeeld is Bioshock Infinite. In eerste instantie lijkt het een simpel schietspel, maar het heeft een verhaallijn waarin de snaartheorie een grote rol speelt. Terwijl kwantumfysica een zeer moeilijk onderwerp is om uit te leggen in films of boeken, begrijpt een gamer vrijwel gelijk wat er gebeurt omdat hij onderdeel van het verhaal is en alles dus zelf ervaart.. Op deze manier wordt de informatie in kleine brokjes aangeboden en is het gemakkelijk te verteren.

Belonen

Je ligt weer in het hoge gras, met je hand stevig om de speer. Dit keer spring je niet op met een schreeuw, maar kruip je dichter en dichter naar de mammoet toe. Vanuit je verstopplaats prik je hem een paar keer in zijn buik. Als hij zijn hoofd verbaasd omdraait, steek je de speer door zijn ogen. Je springt nog net op tijd aan de kant voordat het grote beest door zijn poten zakt. Als hij dood voor je op de grond ligt, klinkt er een luid tromgeroffel. Op het scherm staat nu de tekst ‘superjager’ en er verschijnt een trofee in de linkerbovenhoek. Iedereen in jouw gamingnetwerk weet dat jij zojuist de mammoet hebt verslagen.

Veel games werken met trophies (trofeeën) of achievements (prestaties), waardoor de speler zich beloond voelt als er een uitdaging wordt behaald. Als de balans van deze beloningen en uitdagingen precies goed is, dan wordt de speler gestimuleerd om meer te gamen. Er ontstaat dan een chemische reactie in de hersenen, waarbij de stof dopamine vrijkomt. Dit hormoon, wat niet voor niets de bijnaam ‘geluksstofje’ heeft, zorgt voor een gevoel van blijdschap en genot. Omdat dit als euforisch wordt ervaren, gaan de hersenen vaak opzoek naar manieren om dat gevoel nogmaals te ervaren. Dat resulteert in meer en langer gamen.

Schermafbeelding 2018-02-17 om 19.06.38

Er zit echter ook een nadeel aan het belonen van spelers. In uitzonderlijke gevallen kan de dopamine die vrijkomt voor een verslaving zorgen. De hersenen hebben namelijk steeds meer stimulatie nodig voor de stof opnieuw vrijkomt. Hoewel het aantal gameverslaafden volgens het Trimbos-instituut nog meevalt, heeft het wel een website opgericht om de problematiek bespreekbaar en inzichtelijk te maken. Ook onderzoeken zij de gevolgen van gamen. Zo kijkt het instituut momenteel of gamen bij jongeren kan leiden tot een gokverslaving.

Gelukkig hoeven de meeste mensen zich geen zorgen te maken over een verslaving. Voor de meesten verliest de game namelijk na een bepaalde tijd spelen, zeker wanneer de beloningen niet goed zijn afgesteld, zijn magie. Hierdoor worden game developers gedwongen om te blijven innoveren door nieuwe uitdagingen toe te voegen en verrassende elementen te implementeren

Sommige gamers geloven dat het beloningssysteem kan bijdragen aan onze huidige maatschappij. De Amerikaanse gamer Kayla Farley meent bijvoorbeeld dat het behalen van trophies kan helpen bij de opvoeding van kinderen. “Het is fijn om te zien dat de tijd en energie die je ergens in stopt ook beloond wordt. Het is een positieve bekrachtiging voor je inzet. Dat is mooi want het laat kinderen zien dat wanneer je iets afrondt, je daarvoor wordt beloond.” In de juiste context wordt het goede gedrag gestimuleerd, terwijl het ongewenste gedrag wordt afgestraft. Dat heet ook wel behavior design. Games worden hier in vele vormen voor ingezet. Een voorbeeld is het overheidsspel Participatia.

Games helpen niet alleen bij de opvoeding van kinderen of bij het bewustmaken van volwassenen, maar ook in de zorg voor ouderen. Zo brengt een game van Actiz de wensen van ouderen in kaart. Daar kunnen de familie en verzorgers vervolgens op inspelen. Dit soort games, serious gaming genoemd, nemen dan ook een prominentere rol binnen de samenleving aan.

Community

Niet alleen de games, maar ook de platformen richten zich op trophies (Playstation) en achievements (Xbox). Zo kunnen Playstation 4-spelers op verschillende locaties zien welke beloningen ze behaald hebben, maar kunnen ze deze daarnaast ook nog vergelijken met die van andere spelers. Niet alleen binnen hun eigen netwerk, maar ook wereldwijd. Dat creëert bij sommige spelers een sterke competitiedrang, waardoor het lichaam flink wat testosteron aanmaakt. Dat heeft overigens wel weer voordelen: je wordt er niet alleen scherper door, maar ook het risico op hart- en vaatziekten neemt af.

Gamen
Een trophievergelijking tussen twee gamers.

Games als World of Warcraft en Destiny maken handig gebruik van dit oerinstinct en zetten het in om een sterke community te bouwen. Zo moeten spelers samenwerken om een gezamenlijke vijand te verslaan, of zijn ze onderdeel van een team dat tegen een ander team vecht. Bij gamer Karel van de Luijtgaarden draait het gamen puur en alleen om de mensen waar hij zijn speelervaring mee deelt. “Ik speel Destiny vanwege de community. Het spel zelf is bergafwaarts aan het gaan. De competitie is niet meer wat het was, maar dat is niet erg. Het spel is namelijk een echte vriendenmaker. Ik speel veel met dezelfde mensen, maar kom ook zo weer met anderen in contact. Dat komt door de mogelijkheden binnen het spel.”

Sommigen zullen zeggen dat het spelen van dergelijke games dus niet voor een isolement zorgt, maar daarentegen juist het sociale contact verhoogt. Zeker aangezien mensen uit alle lagen van de bevolking en uit alle delen van de wereld gamen. Al deze mensen delen hun liefde voor het spel, ongeacht hun afkomst, geslacht, leeftijd etc. Zo kan een twintigjarige Afrikaanse timmerman urenlang tijd doorbrengen met een vijftigjarige Russische bankier, zonder dat iemand daarvan opkijkt. Dat is in het gewone leven haast ondenkbaar.

De kleine dood?

De grootste bedreiging voor deze community komt vanuit een onverwachte hoek; de game developers zelf. Velen van hen experimenteren met nieuwe verdienmodellen zoals microtransacties, in-game aankopen. Spelers kunnen daarbij voor een zacht prijsje bijvoorbeeld een zogenaamde lootbox kopen, die vol zit met voorwerpen, grondstoffen en/of krachten die nodig zijn om hoger op te komen in het spel. Het Trimbos-instituut waarschuwt voor het gevaar van dit soort aanbiedingen. Vooral jonge gamers blijken bakken met geld uit te geven aan deze microtransacties, zonder precies te weten wat ze kopen. Los van het feit dat ze vaak de gevolgen niet kunnen overzien, komen ze ook in aanraking met een kansspelelement, oftewel gokken.

Desalniettemin wordt het verdienmodel al jarenlang succesvol toegepast binnen apps op tablets en mobieltjes. Toch is het principe nog nieuw binnen de gamewereld. Het stuit veel spelers dan ook tegen de borst. Niet alleen omdat ze in eerste instantie gemiddeld zo’n zestig euro voor een spel neertellen, maar vooral omdat deze games betalende spelers een voorkeursbehandeling lijken te geven. Gamers maken bijvoorbeeld al gebruik van termen als ‘pay-to-win’, om spelers aan te wijzen die hun status ‘gekocht’ hebben. Het ontneemt veel competitiegedreven gamers hun speelgenot. Zodra de competitie bewust wordt beïnvloed, neemt het strijdelement, waar het juist om draait bij het gamen, in rap tempo af.

Toch zullen weinig reguliere spelers vanwege de microtransacties het speelveld verlaten. Hoogleraar micro-economie Adriaan Soetevent, van de Rijksuniversiteit Groningen, vertrouwt erop dat nieuwe verdienmodellen juist deuren naar andere mogelijkheden openen. “Het gaat hier om een nieuwe markt die nog in ontwikkeling is. Daarom worden er door ontwikkelaars verschillende verdienmodellen uitgeprobeerd. De een valt beter bij de consumenten dan de ander en daar zal de ontwikkelaar rekening mee houden.”

In de toekomst worden volgens Soetevent mogelijk games mét microtransacties en games zónder microtransacties aangeboden, waar de ontwikkelaar en de gamer beiden bewust een keuze maken. Een speler die voor microtransacties kiest, krijgt tegen een kleine betaling iets extra’s, de developer verdient meer en kan vervolgens nog betere games maken. Een game zonder dit verdienmodel kan daarentegen meer vragen voor de aanschaf. De kans is groot dat er een tweedeling komt. Een competitie voor betalende spelers en een competitie voor niet-betalende spelers. Het wedstrijdgevoel en de onderlinge verbintenis zullen daardoor intact blijven.

Eén met het karakter

Je hebt het hoge gras verruild voor tapijttegels, maar je hand ligt nog altijd strak om de speer. Het gefluit van de vogels heeft plaatsgemaakt voor het getetter van mensen. In plaats van de mammoetogen word je nu aangestaard door tientallen mensen. Sommigen roepen je na. “Wenja!” Je steekt je speer omhoog in een groet. Dan sluit je aan in de rij om de nieuwste Far Cry te mogen spelen.

Voor sommige gamers gaat de onderlinge verbintenis verder dan het samen spelen of een keer een drankje doen. Zo zijn er steeds meer gamers die met behulp van kostuums, protheses (indien nodig), accessoires en make-up in de huid van hun favoriete karakter kruipen. Naast het kostuum proberen de enthousiastelingen ook de karaktereigenschappen zo goed mogelijk na te doen, waardoor ze echt op het personage lijken. Een kunstvorm die cosplay heet. Er zijn jaarlijks zo’n twintig speciale events voor cosplayers in Nederland, daarnaast zijn de fans ook vaak te vinden op bijeenkomsten zoals Dutch Comic Con.

Eén van de meest bekende en populaire cosplayers is acteur en stuntman Ben Schamma, ook wel bekend als Maul Cosplay. Hij is vooral bekend van zijn personificatie als Geralt of Rivia van het spel The Witcher, maar hij neemt daarnaast nog vele andere rollen aan. “Ik begon met cosplay door mijn zusje. Ze ging in kostuum naar een Star Wars-conventie, maar de persoon waarmee ze zou gaan zei op het laatste moment af. Ik besloot toen om me te verkleden en mee te gaan.” Op de conventie kreeg Schamma de smaak goed te pakken. Hij besloot daarop meerdere karakters uit te proberen en kwam zo uit bij The Witcher. “Ik ging voor Geralt omdat hij een badass-looking guy is met een geweldige outfit!”

 

Ben Schamma (links) als gameheld Geralt of Rivia (rechts).

Uit onderzoek van Robin Rosenberg en Andrea Letamendi blijkt dat veel cosplayers zich verkleden, omdat ze dit in de eerste plaats leuk vinden om te doen en in de tweede plaats om een uiting te geven aan het karakter dat ze leuk vinden. Ook speelt psychologie een rol. Fans kunnen zich namelijk helemaal verdiepen in een karakter waar zij tegenop kijken en zo de persoon, die zij zelf willen zijn of worden, dichter benaderen. Zij vinden de waardering van anderen daarom erg belangrijk. Ze geven dan ook veel geld uit aan hun ‘hobby’. De gemiddelde kosten van een cosplaykostuum liggen rond de tweehonderd euro. Dat staat los van het geld dat aan attributen wordt besteed.

Door het grote aanbod van evenementen komen veel spelers elkaar steeds weer tegen. Daaruit groeien groepen die buiten de evenementen ook bij elkaar komen om scènes uit hun favoriete film, boek of game na te bootsen. Dit wordt ook wel LARP’en genoemd, Life Action Role Playing. In de gamewereld maken veel van die groepen fanfilmpjes om hun favoriete games in een goed daglicht te zetten en de draak te steken met games waar ze niet van houden. Daarbij worden kosten noch moeite gespaard. Naast de dure kostuums wordt er namelijk ook nog geld uitgeven aan semiprofessionele apparatuur en software. Hierdoor lopen de kosten al snel op tot zo’n tienduizend euro, soms zelfs meer.

Het geld voor deze filmpjes komt grotendeels uit crowdfunding, waar alle fans van het idee gezamenlijk geld in kunnen leggen zodat men tot uitvoer kan overgaan. Veel makers, zoals Freakin Rad, hebben daarnaast ook een eigen website en verkopen in sommige gevallen zelfs eigen merchandise. Hierdoor krijgen ze een bepaalde status en hun eigen fans binnen het fandom. Naast de binding die deze makers met elkaar hebben, verbinden zij ook nog eens de fans en kijkers onderling. Er is een hechte community van zeer diverse mensen ontstaan, die tegen verwachting in toch bij elkaar passen. Zo zijn er fotografen die er hun dagelijkse beroep van maken om cosplayers te fotograferen, zijn er costumiers die kostuums op maat kunnen maken en IT-liefhebbers die geweldige special effects kunnen creëren. Er zijn maar weinig situaties waarin zoveel diverse mensen samenkomen om van een gezamenlijke hobby te kunnen genieten.

Game over?

Gamen, iedereen kan het en iedereen is welkom. Je kan direct deel uitmaken van de actie, het avontuur, de ontdekkingstocht. De beleving is zo intens dat zelfs je lichaam erop reageert. Als je een goede game speelt, gieren de hormonen letterlijk door je lijf. Deze aantrekkingskracht is niet alleen de kracht van gamen, maar ook gelijk het gevaar. Langdurig gamen kan leiden tot een verslaving en aanbiedingen zoals lootboxes maken de stap richting (online) gokken mogelijk kleiner. Gelukkig ligt het percentage dat verslaafd raakt aan gamen relatief laag. Het is voor velen dus een onschuldig maar prettig tijdverdrijf.

De laatste vijand is verslagen. Er klinkt luid gejuich en het vuurwerk schiet door de lucht. Je strekt je rug en verwisselt dan de lendendoek voor een uniform uit de Franse revolutie. Het is nog lang niet gedaan.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s